Çek Yasası'nda değişiklik yapılmasına ilişkin yasa Resmi Gazete'de yayımlandı. Karşılıksız çekte adli para cezası ödenmediği için uygulanan hapis cezası yerine idari yaptırım uygulanacak. Karşılıksız çek kesen kişilere 10 yıl süreyle çek verilmeyecek.
Yasaya göre, hakkında işlem yapılan kişiye uygulanan adli nitelikteki yaptırım, idari nitelikte bir yaptırıma dönüştürüldüğünden, daha önce Adli Sicil'de tutulan yasaklılık durumuna ilişkin kayıtlar, Merkez Bankasında tutulacak. Çek defterinin her bir yaprağına, çekin basıldığı tarih de yazılacak. Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren 5 yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erecek. Yasal ibraz süresi içinde, karşılıksız çek veren kişi hakkında uygulanan adli nitelikteki yaptırım, idari nitelikte bir yaptırıma dönüştürülecek. Buna göre, mevcut durumda, karşılıksız çek veren kişi hakkında her bir çekle ilgili olarak bin 500 güne kadar adli para cezası verilirken; yapılan değişiklikle, savcı tarafından her bir çekle ilgili olarak çek düzenleme ve açma yasağı kararı verilmesi hükmü getirildi.
Karşılıksız çekin keşide edilmesi halinde, hamilin 6 ay içinde talep etmesi durumunda, Cumhuriyet Savcısı tarafından her bir çekle ilgili çek düzenleme veya çek hesabı açma yasağı verilebilecek. Karşılıksız çek kesen kişilere 10 yıl süreyle çek verilmeyecek. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı; karşılıksız çekin düzenlenmesi suretiyle dolandırıcılık, belgede sahtecilik veya başka bir suçun işlenmesi halinde de verilecek.
Böylece, karşılıksız çekle birlikte aynı zamanda dolandırıcılık, belgede sahtecilik veya başka bir suçun işlenmesi halinde, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmesinin yanısıra, kişi Türk Ceza Yasası'nın ilgili hükümlerine göre de cezalandırılacak.
-10 YIL ÇEK VERİLMEYECEK-
Karşılıksız kalan çek bedelinin faizi ile birlikte tamamen ödenmesi durumunda, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kaldırılacak, bu durum Merkez Bankasına bildirilecek. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararının verildiği savcılığa başvurularak talebin geri alınması halinde de çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kaldırılacak. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına ilişkin kayıt, üzerinden 10 yıl geçmesi halinde Merkez Bankası tarafından resen silinecek. Böylece karşılıksız çek kesen kişilere 10 yıl süreyle çek verilmeyecek.
Hamiline çek defteri yaprağını kullanmadan hamiline çek düzenleyen kişiye, her bir çekle ilgili uygulanan 1 yıla kadar hapis cezası, 300 TL'den 3 bin TL'ye kadar idari para cezasına dönüştürülecek.
-BANKALAR 1 AY İÇİNDE YENİ ÇEK DEFTERİ BASTIRACAK-
Bankalar, 1 ay içinde yeni çek defterlerini bastıracak. Bankalar, 31 Aralık 2012 yılına kadar müşterilerine yeni çek defterlerini verecek ve ellerindeki eski çek defterlerini imha edecek. Eski çeklerin hukuki geçerliliği devam edecek. Üzerinde basıldığı tarih yer almayan çeklerin, 30 Haziran 2018 tarihine kadar bankaya ibraz edilmemesi halinde muhatap bankanın, bu yasaya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu da sona erecek.
Karşılıksız çekin keşide edilmesi halinde, hamilin 6 ay içinde talep etmesi durumunda, Cumhuriyet Savcısı tarafından her bir çekle ilgili çek düzenleme veya çek hesabı açma yasağı verilebilecek. Karşılıksız çek kesen kişilere 10 yıl süreyle çek verilmeyecek. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı; karşılıksız çekin düzenlenmesi suretiyle dolandırıcılık, belgede sahtecilik veya başka bir suçun işlenmesi halinde de verilecek.
Böylece, karşılıksız çekle birlikte aynı zamanda dolandırıcılık, belgede sahtecilik veya başka bir suçun işlenmesi halinde, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmesinin yanısıra, kişi Türk Ceza Yasası'nın ilgili hükümlerine göre de cezalandırılacak.
-10 YIL ÇEK VERİLMEYECEK-
Karşılıksız kalan çek bedelinin faizi ile birlikte tamamen ödenmesi durumunda, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kaldırılacak, bu durum Merkez Bankasına bildirilecek. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararının verildiği savcılığa başvurularak talebin geri alınması halinde de çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kaldırılacak. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına ilişkin kayıt, üzerinden 10 yıl geçmesi halinde Merkez Bankası tarafından resen silinecek. Böylece karşılıksız çek kesen kişilere 10 yıl süreyle çek verilmeyecek.
Hamiline çek defteri yaprağını kullanmadan hamiline çek düzenleyen kişiye, her bir çekle ilgili uygulanan 1 yıla kadar hapis cezası, 300 TL'den 3 bin TL'ye kadar idari para cezasına dönüştürülecek.
-BANKALAR 1 AY İÇİNDE YENİ ÇEK DEFTERİ BASTIRACAK-
Bankalar, 1 ay içinde yeni çek defterlerini bastıracak. Bankalar, 31 Aralık 2012 yılına kadar müşterilerine yeni çek defterlerini verecek ve ellerindeki eski çek defterlerini imha edecek. Eski çeklerin hukuki geçerliliği devam edecek. Üzerinde basıldığı tarih yer almayan çeklerin, 30 Haziran 2018 tarihine kadar bankaya ibraz edilmemesi halinde muhatap bankanın, bu yasaya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu da sona erecek.
Çekin, yazılı düzenleme tarihinden önce ödenmek için muhatap bankaya ibrazı, 31 Aralık 2017'den önce geçersiz olacak. Suç karşılığında uygulanan yaptırımı, idari yaptırıma dönüştüren fiiller nedeniyle soruşturma evresinde bulunan dosyalar hakkında Cumhuriyet Başsavcılığınca, kovuşturma evresinde bulunan dosyalar hakkında mahkemece idari yaptırım kararı verilecek. Yargıtay'da bulunan dosyaların geri gönderildiği mahkemeler duruşmasız karar verecek. (ANKA)
Kamuoyunda tartışılan karşılıksız çeke hapis cezasının kaldırılmasına yönelik düzenleme Meclis'ten geçerken, ekonomi yönetiminin alacaklının hakkını korumaya yönelik yol haritası netleşti. Kredi Kayıt Bürosu'ndan çek kesen kişinin bilgileri alınabilecek. Bir firma sahibi aldığı mal karşılığında çek keserken alacaklıyı ikna etmek amacıyla şimdiye kadar kestiği tüm çeklerin dökümünü getirecek. Bankadan talep edilecek belgede çeki kesen kişinin şimdiye kadar kestiği tüm çeklerin hangisinin gününde, hangisinin gecikmeli ödendiği veya hangisinin ödenmediği görülebilecek. Sattığı ürünün karşılığında çek alan kişi de bu bilgilere göre hareket edecek. Edinilen bilgilere göre Kredi Kayıt Sistemi'nin çek kullanıcıları için aktif hale gelmesi süreci iki aya kadar tamamlanacak. Söz konusu sistem orta vadede her müşteri için not verir hale getirilecek. Türkiye Bankalar Birliği'nin (TBB) Risk Merkezi Yönetmeliği çalışmaları ise devam ediyor. Tüm kuruluşlar buradan risk almak istedikleri kişi ve şirketlere yönelik bilgileri de görebilecek.
Çek Kanunu'na ilişkin tartışmalar devam ederken finans sektörünün konuya ilişkin görüşü de netleşti. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Başkanı Hüseyin Aydın, hapis cezasına ilişkin bölümle ilgili tartışmanın tarafı olmayacaklarını belirterek, "Yasa yapıcılar sormuşlardır, biz de kendi üyelerimizle bunu paylaştık, görüşlerimizi bildirdik. Yasa yapıcılar doğal olarak bizim görüşlerimizin bir bölümüne katıldı, bir bölümüne katılmadı. Bazen o işi yapamamak, kullandırmayı yasaklamak da son derece önemli bir müeyyidedir. Aslında çek bir ödeme aracıdır. Ama piyasa bunu bir kredilendirme aracı olarak görüyor. Biz bir müşteriye kredi verirken nelere bakıyorsak, o zaman çek alıp verirken de girişimcilerimizin o hassasiyetleri göstermesi lazım. Ekonominin sağlıklı yürümesi, karşılıklı tarafların edimlerini birlikte yerine getirmesiyle mümkündür. Burada biraz daha duyarlı ve basiretli davranırsak bir problem olacağını düşünmüyorum." dedi. Risk santralizasyon merkezinin işlevsel hale getirilerek girişimcilerin tereddüt ettiği konuların çözülebileceğini aktaran Aydın, bu konuda sivil toplum örgütleri, Kredi Kayıt Bürosu, Bankalar Birliği ve Adalet Bakanlığı yetkililerinin kamuoyunu bilgilendireceğini söyledi. Karşı görüş ise alacaklıların mağdur edileceği, alacağın tahsilini son derece zorlaştıracağını, hattâ imkânsız hale getireceğini savunarak mafya ve benzeri yapıların devreye gireceği yönündedir. Yeni yapılan düzenlemenin ticari hayatı nasıl etkileyeceği sorusunun cevabı önümüzdeki senelerde uygulama ile birlikte netleşeceği kesindir.